Gelir İdaresi MCP Sunucusu

Türk vergi mevzuatı sürekli değişiyor ve dağınık duruyor: kanun, tebliğ, sirküler, özelge, genelge. Bir sorunun cevabı neredeyse her zaman yazılı bir kaynakta mevcut - ama onu bulmak mevzuat dilini bilmeyi gerektiriyor. Mükellef "bu cezaya itiraz edebilir miyim?" diye sorar; mevzuat "VUK 376 ceza indirimi" der. Arada duran şey tam olarak bu dil farkı.

Genel amaçlı dil modelleri bu işte güvenilir değil. Madde numarası uyduruyor, oranları yanlış aktarıyor, yürürlükten kalkmış hükümle güncel hükmü karıştırıyorlar. Hukuki ve mali bir konuda kendinden emin ama yanlış bir cevap, cevapsızlıktan daha tehlikelidir - çünkü doğru görünür.

Hedef, her cümlesi resmî bir kaynağa dayanan; dayandıramadığında cevap vermeyi reddeden bir asistandı. Bir mali müşavirin gerçek mükellef dosyaları üzerinde kullanabileceği kadar güvenilir olması gerekiyordu.

GİB'in resmî mevzuat sitesine soru anında bağlanan bir MCP (Model Context Protocol) sunucusu ve üzerine kurulu bir web platformu geliştirdim.

1. Soruyu mevzuat diline çeviriyor. Kullanıcı günlük dille yazıyor. Sistem aramadan önce bunu mevzuatın kullandığı terime çeviriyor - "şirketten para çekersem ne olur" → "kâr dağıtımı stopaj". Aramanın işe yaramasının sebebi bu adım.
2. O anda okuyor, indirilmiş kopyadan değil. Üç araç - mevzuat araması, kategori listesi ve tam belge metni - resmî siteden canlı veri çekiyor. Sonuçlar en yeni belge önce gelecek şekilde sıralanıyor; mevzuatta güncellik belirleyicidir.
3. Bulamazsa uydurmuyor. Sonuç çıkmazsa beş farklı arama biçimini sırayla deniyor: terim, kanun adı, madde numarası, kısaltma, eş anlamlı. En az üç deneme yapmadan "bulamadım" demiyor. Yine de bulunamazsa tahmin yürütmüyor; bulamadığını söyleyip resmî mevzuat sitesine yönlendiriyor.
4. Cevabı iki katmanda veriyor. Önce teknik karşılık - kanun maddesi, tebliğ numarası, oran, tarih. Hemen ardından aynı bilginin jargonsuz Türkçesi. Tevkifat, istisna, tarhiyat gibi terimlerin günlük dil karşılıkları sistemin içine yazılı; muafiyet ile istisna gibi uygulamada sık karıştırılan ayrımlar da öyle.
5. Tek bir sunucu değil, bir ürün. MCP sunucusunun üstüne kullanıcı girişi, akan sohbet arayüzü, dosya yükleme, abonelik ve kota yönetimi, kullanım ile maliyet raporlaması ve bir yönetim paneli kurdum. Sistem hem kendi web arayüzünden hem de Claude Desktop gibi MCP uyumlu istemcilerden kullanılabiliyor.

Sistem bugün bir mali müşavir tarafından düzenli olarak, gerçek mükellef dosyaları üzerinde kullanılıyor. Örneklerden biri: verilmemiş yedi kira beyannamesi nedeniyle kesilen 49.000 TL'lik cezada sistem ilgili maddeyi kaynağıyla birlikte buldu; bu maddeye dayanan itiraz sonrasında ceza 10.500 TL'ye indi. Kararı vergi dairesi verdi - sistemin işi, dayanağı bulup kaynağıyla göstermekti.

Aynı yapı, cevabın yazılı bir kaynakta durduğu her alanda kurulabilir: mevzuat, sözleşme, şartname, iç prosedür.

Teknoloji: Python MCP sunucusu (Playwright ile canlı veri çekimi), Node.js/Express arka uç, React arayüz, SSE ile akış, Prisma + PostgreSQL, Docker.